Twee volkeren, een gedeeld verleden en sinds 2022 een bloedige oorlog. Hoe is het zover kunnen komen?
Russen en Oekraïners delen een geschiedenis die meer dan duizend jaar teruggaat. Beide volkeren zoeken een deel van hun oorsprong in het middeleeuwse Rijk van Kiev, het machtige Kievse Roes. Maar de wegen liepen uiteen. Terwijl rond Moskou een nieuwe Russische staat ontstond, kwamen grote delen van het huidige Oekraïne eeuwenlang onder Litouwse en Poolse invloed. Later verschenen de Kozakken op het toneel en breidde het Russische Rijk zich steeds verder naar het westen en zuiden uit.
Maar wanneer kunnen we eigenlijk spreken over Russen en Oekraïners als afzonderlijke volkeren? Was Oekraïne eeuwenlang gewoon een deel van Rusland, zoals vanuit Moskou vaak wordt beweerd? Of ontwikkelde zich veel vroeger een eigen Oekraïense identiteit? En van wie is de erfenis van het oude Kievse Roes eigenlijk?
De twintigste eeuw maakt het verhaal nog ingewikkelder. Revolutie en burgeroorlog, een kortstondige Oekraïense onafhankelijkheid, de Sovjet-Unie, Stalin, de hongersnood, de Tweede Wereldoorlog en uiteindelijk het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 hebben diepe sporen nagelaten. Oekraïne wordt een onafhankelijke staat, maar blijft geografisch en politiek tussen Rusland en het Westen liggen.
Daarmee komen we bij een van de moeilijkste vragen van deze geschiedenis. Hoe werd de verhouding tussen Rusland, Oekraïne en het Westen na 1991 zo problematisch? Welke rol speelden de uitbreidng van de NAVO en de Europese Unie, de Oekraïense revoluties, de Russische annexatie van de Krim in 2014 en de oorlog in de Donbas? En was de grootschalige Russische invasie van februari 2022 onvermijdelijk, of waren er onderweg momenten waarop een andere keuze mogelijk was?
Russen, Oekraïners en een land volgt deze geschiedenis van 1000 tot 2026. Daarbij bekijken we niet alleen hoe Oekraïners hun verleden vertellen, maar ook hoe Rusland naar dezelfde geschiedenis kijkt - en waarom beide verhalen soms zo sterk van elkaar verschillen.
De Russische oorlog in Oekraïne begon in 2022. De historische wortels van het conflict, waarin identiteit, taal, grenzen, veiligheid een grootmachtpolitiek voortdurend door elkaar lopen, situeren zich meer dan duizend jaar geleden.